Η άλλη όψη της αγροτουριστικής ανάπτυξης

 

Είναι φορές που οι άνθρωποι αγνοούν ή αποφεύγουν να ανακαλέσουν στη μνήμη τους λόγους και τις αιτίες που μετέτρεψαν σε μειονεκτικές περιοχές το μέγιστο ποσοστό του αγροτικού χώρου, στις οποίες – ακόμα και στα χρόνια της Οθωμανοκρατίας – άνθισαν και άκμασαν οι «ελληνικές κοινότητες» ως τα πρώιμα αστικά κέντρα της Βαλκανικής. Στην καταναλωτική συμπεριφορά των αγροτικών νοικοκυριών υπάρχει μια ουσιαστική ιδιοτυπία, η οποία προκύπτει από το γεγονός ότι ένα μέρος της παραγωγής χρησιμοποιείται για να συμβάλλει στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης των μελών του νοικοκυριού και στην κάλυψη λοιπών αναγκών τους, ενώ το υπόλοιπο διατίθεται στην αγορά.

Με μια μικρή ιστορική διαδρομή των ανθρώπων της κάθε μικρής ελληνικής γωνιάς της περιφέρειας αισθανόμαστε τις αιτίες εγκατάλειψης. Και μάλιστα η πολιτεία πολλές φορές αγνοεί εκείνους που καίνε τα δάση, εκείνους που κτίζουν αθορύβως αυθαίρετα, εκείνους που με τα κεφάλαια και τις επιχειρήσεις τους προσέβαλαν βάναυσα και υποβάθμισαν ή κατέστρεψαν το αστικό και το φυσικό περιβάλλον, εκείνους που μετέτρεψαν τους αγροτικούς πληθυσμούς σε μικροαστούς καταναλωτές των τηλεοπτικών εκπομπών, εκείνους που σιχαίνονται τους «επαρχιώτες», τους «αγροίκους» της ελληνικής υπαίθρου αλλά προτιμούν τη «χωριάτικη σαλάτα» στα ντόπια εστιατόρια, τα «χωριάτικα αυγά» για τα παιδιά τους, τις «αλανιάρες χωριάτικες κότες» για…σούπα! Μήπως όμως, παρόλα αυτά τελικά, ο αγροτουρισμός είναι μια εξόχως ενδιαφέρουσα «προοπτική» για νέα κέρδη, σε μια προσπάθεια που χωρούν «νεόπλουτοι» και «παλαιόπλουτοι» με τη συνδρομή του κράτους και την ανοχή των πολιτών; Τι είναι, εν τέλει ο αγροτουρισμός; Παροχή υπηρεσιών από καλοκάγαθους και αφελείς αγρότες στο χώρο τους προς τους βολεμένους αστούς που δεν έχουν …ιερό και όσιο;

Από την ελληνική βιβλιογραφία αλιεύει κανείς στοιχεία για τον αγροτουρισμό όπως: «Ο Αγροτουρισμός ως μια ειδική μορφή τουριστικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται σε χώρο μη αστικό, προϋποθέτει καταρχήν την αναγκαιότητα προσδιορισμού του συγκεκριμένου καταναλωτικού προτύπου στον χώρο αυτό. Με τη σειρά του, ο προσδιορισμός του καταναλωτικού προτύπου απαιτεί την οριοθέτηση του όρου «αγροτουρισμός». ΛεωνίδαςΠαπακωνσταντινίδης (1992).

Το νόημά του όπως αντιλαμβάνεται κανείς είναι να φέρει τον επισκέπτη σε επαφή με τη φύση καθώς και με τις δραστηριότητες στην ύπαιθρο, στις οποίες θα μπορεί να συμμετέχει, να ψυχαγωγηθεί και να νοιώσει τη χαρά της περιήγησης, της γνώσης, της πληροφόρησης και της ανακάλυψης. Να κινητοποιήσει τις παραγωγικές, πολιτισμικές και αναπτυξιακές δυνάμεις του τόπου, συμβάλλοντας έτσι στην αειφόρο οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του αγροτικού χώρου. Συμπεραίνει κανείς ότι ο αγροτουρισμός πέρα από μια ήπια εναλλακτική μορφή βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης προσφέρει και πολυδραστηριότητες στον αγροτικό χώρο, ο οποίος συμβάλλει ακόμα ώστε ο επισκέπτης να γνωρίζει τον αγροτικό χώρο, τα πολιτισμικά στοιχεία και τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του χώρου αυτού, τις αγροτικές ασχολίες, τα τοπικά προϊόντα, την παραδοσιακή κουζίνα και την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Ο τουρισμός στον αγροτικό χώρο συχνά επιλέγεται ως αναπτυξιακός άξονας με στόχο να ανταπεξέλθει η τοπική παραγωγική δομή στις νέες οικονομικές συνθήκες. Η ανάπτυξη του αγροτουρισμού προσφέρεται ως μια εναλλακτική λύση ανάμεσα στις νέες μορφές τουρισμού. Ανήκει στη κατηγορία του τουρισμού που διαφοροποιείται σε σχέση με το βασικό παράγοντα του χώρου και του χρόνου εκδήλωσης των τουριστικών δραστηριοτήτων.

Ο αγροτουρισμός δεν είναι απλά ο τουρισμός που βασίζεται στις «φάρμες», αλλά περιλαμβάνει διακοπές σε αγροκτήματα, στη φύση και συνδυάζεται με οικοτουρισμό, πεζοπορία, ορειβασία, με τουρισμό περιπέτειας, αθλημάτων, υγείας, με εξορμήσεις και ποδηλασίες στη φύση, με αλιευτικό τουρισμό, που αξιοποιεί την τοπική και εθνική πολιτιστική κληρονομιά. Αρα, ο αγροτουρισμός περιλαμβάνει ένα πλήθος δραστηριοτήτων και ολοκληρώνεται με την παραδοσιακή φιλοξενία των επισκεπτών / τουριστών από τους ανθρώπους της υπαίθρου.

Σε τούτη την κυρίαρχη αντίληψη περί αγροτουρισμού θέλουμε να αντιπαραβάλουμε μια άλλη οπτική θεώρηση ότι ο αγροτουρισμός είναι δημιούργημα του κουρασμένου καπιταλιστικού κόσμου των αναπτυγμένων χωρών, δηλαδή είναι μια νέα αναπτυσσόμενη βιομηχανία.

Με την ανάλυση αυτού του τουριστικού προτύπου και αναλύοντάς τον διασταλτικά πιστεύουμε ότι το περιεχόμενό του, είναι ένας αναπτυσσόμενος κλάδος της οικονομίας μας, μέσα, στον καπιταλιστικό βιομηχανικό κόσμο η δε ανάπτυξή του αποδίδεται ευρέως στην αλλαγή των τάσεων και της συμπεριφοράς των καταναλωτών, οι οποίοι έχοντας ένα υψηλότερο επίπεδο διαθέσιμου εισοδήματος προσπαθούν να το χρησιμοποιήσουν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου τους, στη βελτίωση των συνθηκών υγείας, στην κατοχή αυτοκινήτων και στις αγορές επαναλαμβανόμενων διακοπών /σαββατοκύριακου. Το έντονο ενδιαφέρον τους για την ύπαιθρο εκδηλώθηκε κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες και έχει συνεισφέρει σε αυτό η αύξηση της διαφοροποίησης και η ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων μέσα στις αγροτικές περιοχές και στο πλαίσιο της τουριστικής βιομηχανίας, με αποτέλεσμα να διαπιστώνεται ότι μέσα στη φιλοσοφία της τουριστικής βιομηχανίας οι άνθρωποι γίνονται πιο ενεργητικοί στην ανάπτυξη του αγροτουρισμού. Αυτό το είδος ανάπτυξης, μπορεί –εν μέρει– να αποδοθεί και στις σημαντικές αλλαγές που έχουν επέλθει στην όλη δομή της παραδοσιακής αγροτικής οικονομίας. 

Για την ομάδα: Άρης Μάντζιος